Dat is de titel van mijn column die afgelopen vrijdag in de Telegraaf stond.
Hier:
In Den Haag wordt hard gesleuteld aan de begroting voor volgend jaar. Een belangrijke vraag, niet alleen voor volgend jaar maar vooral voor de langere termijn is hoe we de kosten van de vergrijzing gaan opvangen. Het percentage ouderen van de bevolking neemt toe en vooral de zorguitgaven ten behoeve van hen stijgen fors. Ook de uitgaven aan AOW stijgen.
Een oudere kost de schatkist geld, maar een kind en vooral studerenden ook. Dat het percentage ouderen van de bevolking toeneemt, impliceert dat het percentage jongeren afneemt. Het verbaast me daarom dat het dalende percentage jongeren nooit in de discussie over vergrijzingskosten voorkomt. Een hoger percentage ouderen levert vergrijzingskosten op, maar minder jongeren impliceert in principe minder overheidsuitgaven aan hen. In welke mate kunnen lagere uitgaven aan jongeren de hogere uitgaven aan ouderen compenseren?
Het valt niet mee om zulke cijfers boven water te krijgen, dus ik deed een beroep op mijn goede vriend ChatGPT. Die meende kennelijk – volledig onterecht overigens – dat ik iets kwaads in de zin zou hebben ten opzichte van jongeren en wierp zich op als hun belangenbehartiger. Chat merkte daarom direct op dat het percentage ouderen sneller stijgt dan het percentage jongeren daalt. Ik liet mij niet bij voorbaat van de wijs brengen en vroeg Chat wat de schatkist kwijt is aan een oudere en aan een student. Volgens Chat kost een 65-plusser de schatkist jaarlijks 25.000-35.000 euro en een student 12.000-20.000 euro. Dat is nogal een verschil.
Gepensioneerden betalen echter veel meer belasting dan studenten. Daar confronteerde ik Chat mee. Die kon dat niet ontkennen en schatte de gemiddelde belastingafdracht van een gepensioneerde op 5.000-10.000 euro. Die bedragen herken ik totaal niet. Ik zal wel niet representatief zijn. Chat meldt trouwens standaard dat de juistheid van elk antwoord niet verzekerd is. Maar ja, ik moest wat. Door rekening te houden met de betaalde belastingen wordt het verschil in kosten voor de schatkist in ieder geval een stuk kleiner.
Dat wreef ik er bij Chat even stevig in. Die gaf zich echter niet gewonnen en zette mij hardhandig op mijn plek door aan te voeren dat je die uitgaven niet met elkaar kunt vergelijken. De uitgaven aan gepensioneerden zijn volgens Chat een echte ‘kostenpost’, een ‘last’ voor de samenleving. Uitgaven aan een student zijn volgens Chat een ‘investering’. Tja, dat bekt een stuk beter. Een investering is goed verdedigbaar, een kostenpost veel minder. Het leek me een flagrant stukje leeftijdsdiscriminatie, maar ik heb het erbij gelaten want ik wil mijn goede relatie met Chat niet op het spel zetten. Dat neemt allemaal niet weg dat de discussie over de kosten van vergrijzing niet volledig is zonder beschouwing over welke overheidsuitgaven kunnen dalen door de vergrijzing.