{"id":1178,"date":"2020-11-06T14:12:05","date_gmt":"2020-11-06T14:12:05","guid":{"rendered":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/?p=1178"},"modified":"2020-11-06T14:18:01","modified_gmt":"2020-11-06T14:18:01","slug":"wat-een-achtbaan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/2020\/11\/06\/wat-een-achtbaan\/","title":{"rendered":"Wat een achtbaan!"},"content":{"rendered":"\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>\u2018I told you so\u2019\u2026<\/li><li>It ain\u2019t over till it\u2019s over<\/li><li>Minder economische schade van tweede lockdown<\/li><li>China trekt de kar<\/li><li>De Amerikaanse economie houdt opmerkelijk goed stand ondanks derde golf<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>De\nschoonheidsprijs verdienen de Amerikaanse verkiezingen zeker niet, fascinerend\nis het allemaal wel. In een eerder commentaar op mijn eigen website schreef ik voorafgaand\naan de verkiezingen dat Joe Biden tamelijk makkelijk zou winnen. Daar gaf ik 11\nredenen voor. Mijn overtuiging was vooral gebaseerd op dat aantal. Zelfs als\nsommige van die redenen onjuist zouden blijken te zijn, dan bleven er nog\ngenoeg over om het aannemelijk te maken dat Biden zou winnen. <\/p>\n\n\n\n<p>Op de avond van\nen tijdens de eerste nacht na de verkiezingen wezen de uitslagen daar bepaald\nniet op. Sterker nog, het zag ernaar uit dat Trump herkozen zou worden. Ik vond\ndat zo\u2019n afgang voor mijn eigen voorspelling dat ik een nieuw stukje schreef\nwaarin ik door het stof ging. Ik had het helemaal verkeerd gezien. Al snel\nregende het mailtjes van lezers dat ik het me niet moest aantrekken, dat het\nniet nodig was door het stof te gaan en dat het pas afgelopen is als de laatste\nstem is geteld. <\/p>\n\n\n\n<p>Inmiddels lijken\nde kansen gekeerd. Op het moment van schrijven staat nog niets vast, maar heeft\nBiden een voorsprong in Arizona en Nevada en dat zou genoeg zijn hem aan de\nbenodigde 270 kiesmannen te helpen. Hij kan zelfs ook Georgia en Pennsylvania\nnog winnen en daarmee zou hij ruim over de 300 kiesmannen komen. Dan zou alsnog\nsprake zijn van een tamelijk ruime overwinning en zou ik kunnen concluderen: \u2018I\ntold you so\u2026\u2019. Maar dat zou ik arrogant vinden.<\/p>\n\n\n\n<p>Als ik naar de 11\nredenen kijk die ik aanvoerde voor mijn voorspelling, is het duidelijk dat een\nhoge opkomst en het grote aantal \u2018poststemmen\u2019 een beslissende draai lijken te\nhebben gegeven.<\/p>\n\n\n\n<p>Mocht binnen\nenkele uren of enkele dagen Biden door de media als winnaar worden uitgeroepen\ndan is het toch nog ruim een maand wachten voordat het officieel is bevestigd\ndoor het \u2018electoral college\u2019. In de tussentijd zal Trump alles uit de kast\nhalen om zich tegen de uitslag te verzetten. Dat kan nog een hoop hectiek\nveroorzaken, hopelijk zonder geweld.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tweede\nEuropese lockdown zal minder economische schade veroorzaken dan de eerste<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Al enkele weken\nis het uiteenlopen van de conjunctuur in Europa enerzijds en andere delen van\nde wereld anderzijds wellicht het belangrijkste thema van mijn commentaren. Dat\nverandert voorlopig niet. De tweede coronagolf en de aangescherpte restricties\nop het openbare leven hebben al duidelijk invloed op de bedrijvigheid en de\nstemming in ons deel van de wereld. Op voorhand zou ik zeggen dat de schade\nrelatief beperkt zal blijven. Zeker, van de bedrijven die al in een precaire\nsituatie zaten, zal een deel onderuitgaan. Dat is helaas onvermijdelijk. <\/p>\n\n\n\n<p>Er zijn evenwel diverse\nredenen waarom de economische schade minder zal zijn dan in het voorjaar. Ten\neerste is de lockdown nu minder strikt. Ten tweede hebben veel bedrijven hun bedrijfsvoering\nal aangepast en kunnen ze beter inspelen op de nieuwe situatie. En ten derde is\nnu niet de hele wereld in lockdown. De bedrijvigheid in Azi\u00eb neemt\nbehoorlijk toe. Dat biedt onze export kansen. Bovendien zullen er geen\nproblemen ontstaan met toeleveringen vanuit Azi\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>De laatste\ncijfers over het ondernemersvertrouwen geven wellicht een eerste indicatie. De\nzogeheten Markit PMI (inkoopmanagersindex) voor de industrie in de eurozone\nverbeterde in oktober en kwam uit op 54,9, een mooi niveau en een duidelijke\nstijging ten opzichte van september, toen de index uitkwam op 53,7. Maar het\nvertrouwen in de dienstensector was al in oktober tanend: 46,9 tegen 48,0 in\nseptember. Ook in het voorjaar ging de dienstensector eerder en sneller\nonderuit dan de industrie. Dat is logisch omdat de lockdown maatregelen de\ndienstensector meer treffen dan de industrie.<\/p>\n\n\n\n<p>De toonaangevende Duitse industrie boekte in september nog behoorlijke cijfers. Het ordervolume nam met 0,5% toe in september ten opzichte van augustus, maar lag nog wel 1,9% lager dan september 2019. Bedenk daarbij dat de jaar-op-jaar daling in april nog zo\u2019n 37% was. De industri\u00eble productie nam met 1,6% maand-op-maand in september, lag nog 7,2% lager dan een jaar eerder en dat was in april zo\u2019n -24%.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-12.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1179\" width=\"582\" height=\"350\" srcset=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-12.png 361w, https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-12-300x180.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 582px) 100vw, 582px\" \/><figcaption>Bron: Refinitiv Datastream<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>In ons eigen land heeft de conjunctuur dit jaar wat beter stand gehouden dan in de meeste andere landen in Europa. In oktober daalde het ondernemersvertrouwen volgens de NEVI echter: 50,5 tegen 52,5 in september. Daarmee bevond deze indicator zich nog net boven de 50 ten teken dat nog wel sprake is van groei, maar veel is het niet.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-13.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1180\" width=\"586\" height=\"352\" srcset=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-13.png 361w, https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-13-300x180.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 586px) 100vw, 586px\" \/><figcaption>Bron: Refinitiv Datastream<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>China trekt de\nkar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Er zijn veel manieren om te laten zien hoezeer Azi\u00eb voorop loopt in het conjuncturele herstel, uiteraard aangevoerd door China. De diverse indicatoren met betrekking tot het ondernemersvertrouwen geven een duidelijk beeld. Voor wie de offici\u00eble Chinese cijfers wantrouwt, is het wellicht interessant te kijken naar wat er gebeurt met de zeescheepvaart. RWI\/ISL tellen eenvoudigweg containers die in havens worden verwerkt. De volgende grafiek laat zien dat het herstel in Noord-West Europa duidelijk achterblijft bij de wereld als geheel.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-14.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1181\" width=\"597\" height=\"359\" srcset=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-14.png 361w, https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-14-300x180.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 597px) 100vw, 597px\" \/><figcaption>Bron: RWI\/ISL-Container-Throughput-Index<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>En de volgende grafiek laat duidelijk zien hoezeer China voorligt op de rest van de wereld.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-15.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1182\" width=\"597\" height=\"346\" srcset=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-15.png 374w, https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-15-300x174.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 597px) 100vw, 597px\" \/><figcaption>Bron: RWI\/ISL-Container-Throughput-Index<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Dat het in de luchtvaart kommer en kwel is, is genoegzaam bekend. Cijfers van Flightradar24.com laten zien dat er herstel is opgetreden vanaf de bodem in april, maar dat herstel stokt al enige tijd. Mondiaal is het aantal commerci\u00eble vluchten momenteel zo\u2019n 40% lager dan een jaar geleden. Maar in Europa is dat zo\u2019n 50%. Ook dit laat zien dat Europa achterblijft.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-16.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1183\" width=\"600\" height=\"361\" srcset=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-16.png 361w, https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-16-300x180.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><figcaption>Bron: Flightradar24.com<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Ondanks derde\ngolf houdt de VS zich conjunctureel opmerkelijk goed staande<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hoewel ook de VS te maken hebben met stijgende aantallen coronabesmettingen lijkt de conjunctuur in de VS zich beter staande te houden dan die in Europa. Vooral in de industrie gaat het voorspoedig en zijn ondernemers optimistisch. De ISM-index van het ondernemersvertrouwen in de industrie steeg in oktober fors, naar 59,3 (september 55,4), het hoogste niveau in meer dan twee jaar. Vooral de ontwikkeling van de orderpositie kon ondernemers bekoren. Die orderpositie wordt meestal gezien als een van de belangrijkste elementen van de index, met een zekere voorspellende waarde. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-17.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1184\" width=\"607\" height=\"365\" srcset=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-17.png 361w, https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/image-17-300x180.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 607px) 100vw, 607px\" \/><figcaption>Bron: Refinitiv Datastream<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>De daling van de\nwerkloosheid in de VS zette zich stevig voort in oktober: 6,9% tegen 7,9% in\nseptember en een piek van 14,7% in april. Er kwamen per saldo 638.000 banen\nbij. Dat was iets minder dan de 672.000 van september. Maar hierbij moet worden\naangetekend dat 147.000 banen verdwenen omdat het werk ten behoeve van de \u2018volkstelling\n2020\u2019 afgelopen raakt. In de overheidssector verdwenen ook 159,000 banen in het\nonderwijs op lokaal en staatniveau. In de particuliere sector kwamen per saldo\n906.000 banen bij, iets meer dan in september. Ik denk dat dit positieve\ncijfers zijn, maar maak wel twee kanttekeningen. Ten eerste is de\nwerkloosheidsgraad nog twee keer zo hoog als voor de pandemie. En ten tweede\nnam het aantal mensen dat langdurig werkloos is, dat wil zeggen langer dan een\nhalf jaar, toe met 1,2 miljoen. De ervaring leert dat de kans op het vinden van\neen baan snel afneemt naarmate e periode van werkloosheid toeneemt. Hier begint\nzich dus wel een probleem te vormen.<\/p>\n\n\n\n<p>De Amerikaanse centrale bank, de Fed, liet het monetaire beleid deze week ongewijzigd. Ze had al aangegeven de rente nog heel lang op het huidige extreem lage niveau (0-0,25%) te zullen houden. Het stijgend aantal langdurig werklozen zal daarin zeker geen verandering brengen. De ervaring van de laatste jaren is dat pas bij zeer lage werkloosheidspercentages kansarmen ook kansen krijgen. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u2018I told you so\u2019\u2026 It ain\u2019t over till it\u2019s over Minder economische schade van tweede lockdown China trekt de kar De Amerikaanse economie houdt opmerkelijk goed stand ondanks derde golf De schoonheidsprijs verdienen de Amerikaanse verkiezingen zeker niet, fascinerend is het allemaal wel. In een eerder commentaar op mijn eigen website schreef ik voorafgaand aan de verkiezingen dat Joe Biden[&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"spay_email":"","footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false},"categories":[19,7],"tags":[],"class_list":["post-1178","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wekelijkse-macro-commentaar","category-world-economy"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_publicize_connections":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1178","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1178"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1178\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1188,"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1178\/revisions\/1188"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1178"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}