{"id":950,"date":"2020-09-18T11:02:45","date_gmt":"2020-09-18T11:02:45","guid":{"rendered":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/?p=950"},"modified":"2020-09-19T05:59:12","modified_gmt":"2020-09-19T05:59:12","slug":"het-wordt-spannend","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/2020\/09\/18\/het-wordt-spannend\/","title":{"rendered":"Het wordt spannend"},"content":{"rendered":"\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Krijgen\/houden we het virus voldoende\nonder controle?<\/li><li>Zet het economisch herstel door of komt\ner een tweede dip?<\/li><li>Komt er een Brexit deal of \u2018crasht\u2019 het\nVK uit de EU?<\/li><li>Leveren de Amerikaanse verkiezingen\nnieuwe onzekerheid op?<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Het moment van de waarheid nadert op diverse terreinen. Er zijn in ons land momenteel meer geregistreerde coronabesmettingen dan in maart\/april. Dat komt zeker deels doordat er meer getest wordt. De cijfers over de besmettingen kunnen derhalve tot een te negatieve conclusie leiden. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Aantal positief geteste mensen per 100.000 inwoners<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-11.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-951\" width=\"636\" height=\"135\" srcset=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-11.png 468w, https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-11-300x63.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 636px) 100vw, 636px\" \/><figcaption> <br> <br> Bron: <a href=\"https:\/\/coronadashboard.rijksoverheid.nl\/landelijk\/positief-geteste-mensen\">https:\/\/coronadashboard.rijksoverheid.nl\/landelijk\/positief-geteste-mense<\/a>n<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Anderzijds blijft het aantal ziekenhuisopnames en IC-opnames heel laag. Maar dat komt dan weer deels doordat het leeftijdsprofiel bij de besmettingen in veranderd. Op dit moment is 55% van de positief-getesten jonger dan 40 jaar en slechts 15% is 60 of ouder. Doordat jonge mensen minder last hebben van het virus en misschien doordat de behandeling in een vroeg stadium is verbeterd belanden er daardoor relatief en absoluut minder mensen in het ziekenhuis. Maar de volgende grafiek kan misschien leiden tot een onderschatting van de gevaren leiden.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-12.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-952\" width=\"648\" height=\"173\" srcset=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-12.png 468w, https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-12-300x80.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 648px) 100vw, 648px\" \/><figcaption> <br> Bron: <a href=\"https:\/\/coronadashboard.rijksoverheid.nl\/landelijk\/ziekenhuis-opnames\">https:\/\/coronadashboard.rijksoverheid.nl\/landelijk\/ziekenhuis-opnames<\/a> <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Op het RIVM coronadashboard staan ook de twee volgende variabelen: geschat aantal besmettelijke personen en de resultaten van rioolwatermetingen. Beide laten in de laatste weken een stijging zien. Van alarmerende omvang lijkt mij die stijging niet. Er is echter steeds gezegd dat het virus behoorlijk kan opspelen in het najaar wanneer het kouder en natter wordt en meer mensen binnen zijn. Het mooie weer van de laatste twee weken zou eigenlijk het virus wat hebben moeten terugdringen. Dat is kennelijk niet gebeurd. We moeten daarom alert blijven en de situatie impliceert nog altijd onzekerheid voor de economische vooruitzichten.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Geschat aantal besmettelijke personen in Nederland<\/strong> <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-13.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-953\" width=\"696\" height=\"232\" srcset=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-13.png 468w, https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-13-300x100.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 696px) 100vw, 696px\" \/><figcaption> <br> Bron: <a href=\"https:\/\/coronadashboard.rijksoverheid.nl\/landelijk\/besmettelijke-mensen\">https:\/\/coronadashboard.rijksoverheid.nl\/landelijk\/besmettelijke-mensen<\/a> <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Rioolwatermeting: Aantal virusdeeltjes per milliliter rioolwater<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-14.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-954\" width=\"726\" height=\"161\" srcset=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-14.png 468w, https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-14-300x67.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 726px) 100vw, 726px\" \/><figcaption>  <br> Bron: <a href=\"https:\/\/coronadashboard.rijksoverheid.nl\/landelijk\/rioolwater\">https:\/\/coronadashboard.rijksoverheid.nl\/landelijk\/rioolwater<\/a> <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Zet het economisch hertel door?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>De werkloosheid in ons land is in augustus gestegen tot 4,6%, iets beter dan verwacht. In de drie maanden tot en met augustus nam het aantal geregistreerde werklozen met bijna 100.000 toen. Dat is een fors aantal. Toch zijn er wel wat positieve trends te ontwaren in de cijfers. Het overgrote deel van de stijging is veroorzaakt doordat meer mensen op zoek naar een baan gingen. Slechts een klein deel, ca 7.000 personen, is veroorzaakt doordat meer mensen hun baan verloren dan dat er werklozen waren die juist een baan vonden. Over de periode maart-juni werd de stijging van de werkloosheid juist veroorzaakt doordat veel mensen hun baan verloren. In de periode mei-augustus nam het totaal aantal banen met 53.000 toe. <\/p>\n\n\n\n<p>Volgens het UWV bedroeg het aantal nieuwe WW-uitkeringen\nin augustus ca 7.100, lager dan de 8.700 van juli en nog maar fractioneel hoger\ndan een jaar geleden.<\/p>\n\n\n\n<p>De volgende grafiek laat aardig zien hoe de ontwikkeling van de werkloosheid in ons land afwijkt van de ontwikkeling in de VS. Het veel gunstigere verloop bij ons komt natuurlijk door de totaal andere aanpak van de crisis. In Nederland zijn bedrijven gesteund om mensen in dienst te houden. In de VS zijn juist de werklozen gesteund met verruimde uitkeringen. Wat compleet onzeker is, is of zich op het moment dat de steunmaatregelen verminderen of aflopen een explosie van het aantal werklozen in ons land zal voordoen. Het CPB gaat er in de bij Prinsjesdag gepresenteerde MEV wel vanuit dat de werkloosheid verder zal stijgen, maar een explosie is het allerminst. Volgens het CPB stijgt de werkloosheid tot eind volgend jaar nog tot bijna 6%. In een zogeheten \u2018tweedegolfscenario\u2019 stijgt de werkloosheid volgens het CPB naar bijna 10%. De nieuwe taxaties zijn overigens wel een verbetering van eerdere ramingen. De arbeidsmarkt verslechtert dus waarschijnlijk verder, maar minder dan eerder werd voorspeld.<\/p>\n\n\n\n<p>Over de Miljoenennota, de MEV en de Algemene Beschouwingen is al zoveel gezegd en geschreven dat ik er niets aan heb toe te voegen. Sorry.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-15.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-955\" width=\"630\" height=\"379\" srcset=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-15.png 361w, https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-15-300x180.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 630px) 100vw, 630px\" \/><figcaption>Bron: Refinitiv Datastream<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Indrukwekkend herstel in China<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sinds de restricties op het openbare leven zijn versoepeld is de economie overal ter wereld in herstel, zelfs in landen waar het virus nog niet is teruggedrongen. Ik heb het al wel eerder aangegeven, het herstel in China is opvallend krachtig. De groei van de industri\u00eble productie versnelde van 4,8% jaar-op-jaar in juli tot 5,6% in augustus. Daarmee is de jaar-op-jaar groei binnen korte tijd hersteld tot vlakbij het groeitempo van voor de crisis. Dat is indrukwekkend omdat de cijfers impliceren dat de toename van de productie in augustus een stuk hoger lag dan in augustus 2019. Is hier nu slechts sprake van een inhaalbeweging of is er iets anders aan de hand? Ik weet het niet, maar we zullen het de komende maanden aan de cijfers zien. In ieder geval zou ik zeggen dat hier voor de wereldeconomie opwaartse risico\u2019s domineren. Een interessant detail in de Chinese cijfers is wellicht dat de productie van industri\u00eble robotten in augustus met 32,5% was gegroeid ten opzichte van een jaar eerder. Helaas kan ik dit cijfer niet goed duiden, want ik heb geen historische cijferreeks, maar het lijkt er wel op dat \u2018iemand&#8217; investeert in de uitbreiding van productiecapaciteit.<\/p>\n\n\n\n<p>De particuliere consumptie hertelt zich in China duidelijk trager dan de industri\u00eble productie. Toch worden ook hier stappen gezet. De detailhandelsomzetten waren in augustus 0,5% hoger dan een jaar eerder, de eerste plus in maanden. In juli was het cijfer nog -1,1%. Dat is best een stevige sprong en het impliceert dat de stijging maand-op-maand 1,6% hoger was dan die in augustus vorig jaar. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>ZEW-index voor Duitsland op recordstand<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Het ZEW enqu\u00eateert maandelijks enkele honderden analisten over de stand van zaken en de vooruitzichten voor diverse economie\u00ebn. Maar de belangrijkste indicator die uit de resulterende cijferbrei is te halen, is de \u2018verwachtingen-component\u2019 voor de Duitse economie. De volgende grafiek laat zien dat die index in september is gestegen naar het hoogste niveau sinds 2004 (mijn data provider verschaft geen data die verder teruggaan al weet ik zeker dat deze reeks verder teruggaat). Nu is het natuurlijk logisch dat de verwachtingen over economisch herstel hoog zijn na de diepste recessie ooit, maar het is wel fijn dat dat in dit soort indices wordt bevestigd.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-16.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-956\" width=\"628\" height=\"377\" srcset=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-16.png 361w, https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-16-300x180.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 628px) 100vw, 628px\" \/><figcaption>Bron: Refinitiv Datastream<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Het is overigens niet zo moeilijk sectoren te vinden waar\nhet herstel nog wel een zeer lange weg te gaan heeft. Vooral de luchtvaart\nboekt nog altijd dieprode cijfers. Snel nadat de lockdowns begonnen en het\naantal vliegbewegingen instortte kwamen luchtvaartmaatschappijen al wel met\naangepaste schattingen voor hun omzet dit jaar. Ik denk dat ze ervan uitgingen\ndat het herstel sneller en krachtiger zou zijn dan het geval blijkt.<\/p>\n\n\n\n<p>Het aantal vluchten van en naar Schiphol lag in augustus nog altijd bijna 50% lager dan een jaar eerder. Dat is natuurlijk wel beter dan de -89,9% van april, maar het blijft een stevige min. Het aantal passagiers dat in augustus door Schiphol kwam lag nog altijd 72,8% lager dan in augustus 2019.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-17.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-957\" width=\"634\" height=\"381\" srcset=\"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-17.png 361w, https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/image-17-300x180.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 634px) 100vw, 634px\" \/><figcaption>Bron: Schiphol<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Ook het herstel\nin de VS gaat door, maar verliest, zoals te verwachten was, wel momentum. Neem\nde productie in de verwerkende industrie. Die nam in augustus met 1,0% toe ten\nopzichte van juli. Dat was mooi, maar in de twee voorafgaande maanden werden stijgingen\ngeboekt van, respectievelijk, 4,0% en 7,6%. Het productieniveau lag nog altijd\n6,6% lager dan in augustus 2019, maar iets beter dan de -6,9% van juli, wel\nstukken beter dan de -19,7% van april. Tussen nu en het einde van het jaar kan\nhet jaar-op-jaar cijfer waarschijnlijk toch stevig verbeteren omdat de\nproductie in de laatste vier maanden van het vorige jaar per saldo niet\ngroeide.<\/p>\n\n\n\n<p>Amerikaanse detailhandelsomzetten namen in augustus met 0,6% toe ten opzichte van juli. Ook hier is het groeitempo van het eerste herstel behoorlijk teruggelopen. Inmiddels is de tijdelijke stijging van het niveau van werkloosheidsuitkeringen ongedaan gemaakt en de politieke partijen liggen met elkaar overhoop over nieuwe steunmaatregelen. Dat maakt de financi\u00eble situatie voor veel mensen onzeker en dat leidt waarschijnlijk tot terughoudendheid. Mochten er geen nieuwe steunmaatregelen komen dan zal het herstel verder vaart verliezen.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Brexit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Het moment nadert waarop de overgangsperiode van het Britse vertrek uit de EU ten einde is. Recente onenigheid over controversi\u00eble nieuwe Britse wetgeving verhoogt het risico van een no-deal Brexit. Ik kan met geen mogelijkheid bepalen of het hier om onderhandelingstactiek op het scherpst van de snede gaat of dat de Britten werkelijk bereid zijn uit de EU te \u2018crashen\u2019. Hier geldt voor Nederland: <em>hope for the best, prepare for the worst.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Trump versus\nBiden<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>De Amerikaanse verkiezingen naderen. Joe Biden staat in de meeste peilingen op winst. Maar dat stond Hillary Clinton vier jaar geleden ook. En in de paar staten die het verschil gaan maken, is de voorsprong van Biden zeker niet onoverbrugbaar voor Trump. Vier jaar geleden reageerden aandelenbeurzen per saldo heel positief of de verkiezing van Trump. Ik vermoed dat dat nu wel eens anders kan uitvallen bij een Trump-overwinning omdat nog eens vier jaar erratisch leiderschap misschien toch net iets te veel van het goede zal zijn. Bij een Biden-overwinning is het voor de aandelenmarkt te hopen dat de regering Biden een gematigde koers zal varen. Dat lijkt wel in het karakter van Biden te liggen. Waar markten zeker niet op zitten te wachten is een juridische strijd na 3 november over de vraag wie er nu eigenlijk heeft gewonnen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Krijgen\/houden we het virus voldoende onder controle? Zet het economisch herstel door of komt er een tweede dip? Komt er een Brexit deal of \u2018crasht\u2019 het VK uit de EU? Leveren de Amerikaanse verkiezingen nieuwe onzekerheid op? Het moment van de waarheid nadert op diverse terreinen. Er zijn in ons land momenteel meer geregistreerde coronabesmettingen dan in maart\/april. Dat komt[&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"spay_email":"","footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false},"categories":[19,7],"tags":[],"class_list":["post-950","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wekelijkse-macro-commentaar","category-world-economy"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_publicize_connections":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/950","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=950"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/950\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":967,"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/950\/revisions\/967"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=950"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=950"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/crystalcleareconomics.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=950"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}